Żywa lekcja historii na ulicach Sokołowa Podlaskiego. Uczniowie „Baczyńskiego” przybliżyli postać Pawła Jasienicy i dzieje powojennego podziemia.
Sokołów Podlaski stał się miejscem niecodziennego wydarzenia edukacyjnego, które połączyło historię, przestrzeń miejską oraz bezpośredni kontakt z mieszkańcami. Uczniowie Zespół Szkół Nr 1 im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w Sokołowie Podlaskim, realizując projekt w ramach ogólnopolskiego konkursu „Silni Polską!”, organizowanego przez Instytut Pamięci Narodowej, wyszli poza mury szkoły, aby w nowoczesny i angażujący sposób popularyzować historię regionu oraz postać wybitnego pisarza i historyka – Leon Lech Beynar, znanego jako Paweł Jasienica.
Pod opieką nauczyciela historii Jacek Odziemczyk młodzież pojawiła się na ulicach Sokołowa Podlaskiego w strojach stylizowanych na partyzanckie, nawiązujących do tradycji V Wileńska Brygada Armii Krajowej. Rekonstrukcyjny charakter przedsięwzięcia miał na celu przybliżenie realiów życia i walki żołnierzy polskiego podziemia niepodległościowego oraz zainteresowanie mieszkańców lokalną historią.
W trakcie działań uczniowie rozdawali przygotowane ulotki oraz prowadzili rozmowy z przechodniami. Szczególnie duże zainteresowanie inicjatywa wzbudziła wśród osób spotkanych na ulicach Sokołowa Podlaskiego, gdzie mieszkańcy bardzo chętnie zatrzymywali się, by porozmawiać o historii przedstawionej w materiałach edukacyjnych. Rozmowy dotyczyły zarówno postaci Pawła Jasienicy, jak i wydarzeń związanych z powojenną historią regionu. Wiele osób podkreślało, że tego typu inicjatywy pozwalają spojrzeć na lokalną historię z nowej, bardziej osobistej perspektywy.
W ramach projektu uczniowie odwiedzili również szereg instytucji publicznych i miejsc życia społecznego. Pojawili się w starostwie powiatowym, urzędzie miasta oraz placówkach oświatowych na terenie Sokołowa Podlaskiego. W ramach działań edukacyjnych odwiedzili także biura parlamentarzystów – biuro senatora Waldemar Kraska oraz biuro posła Marek Sawicki – gdzie prezentowali materiały przygotowane w ramach projektu i rozmawiali o historii regionu oraz znaczeniu pamięci lokalnej.
Centralnym elementem przedsięwzięcia była postać Pawła Jasienicy – jednego z najwybitniejszych polskich eseistów i popularyzatorów historii. Autor takich dzieł jak „Polska Piastów”, „Polska Jagiellonów” czy „Rzeczpospolita Obojga Narodów” pozostaje postacią szczególnie ważną dla polskiej kultury historycznej. Jak przypominali uczniowie w swoich materiałach, jego losy były związane z Ziemią Sokołowską, zwłaszcza w okresie przełomu wojennego i powojennego.
Latem 1945 roku Leon Lech Beynar, posługujący się pseudonimem „Nowina”, brał udział w działaniach zbrojnych oddziałów wywodzących się z V Wileńskiej Brygady AK, operujących na terenie powiatu sokołowskiego. 8 sierpnia 1945 roku pod miejscowością Sikory doszło do jednej z akcji zbrojnych, podczas której oddziały dowodzone przez Zygmunt Błażejewicz ps. „Zygmunt” oraz Zygmunt Łukasiewicz ps. „Młot” rozbroiły jednostkę Ludowe Wojsko Polskie. W działaniach tych uczestniczył również Beynar.
W trakcie odwrotu oddziału, w nocy z 8 na 9 sierpnia 1945 roku, został on ranny w starciu z grupą pościgową. Przewieziono go do punktu sanitarnego w Hilarowie, gdzie udzielono mu pomocy medycznej, a następnie ukrywano w okolicznych miejscowościach. Na początku 1946 roku zakończył swoją działalność konspiracyjną w ramach tzw. „powojennej konspiracji niepodległościowej”.
Integralnym elementem projektu była także część inscenizacyjna przygotowana przez uczennice szkoły. W działaniach ulicznych uczestniczyły: Malwina Gorczyca, Maja Michniewska, Julia Wójcik, Oliwia Marcher oraz Aleksandra Skoneczna, które przebrane w stroje partyzanckie przemierzały ulice Sokołowa Podlaskiego, rozdając ulotki i prowadząc rozmowy z mieszkańcami.
Projekt uczniów z „Szarej” pokazał, że historia może być przekazywana w sposób żywy, angażujący i bliski mieszkańcom. Bezpośredni kontakt z przechodniami, obecność w przestrzeni miejskiej oraz wykorzystanie lokalnych odniesień sprawiły, że przeszłość przestała być jedynie elementem podręczników, a stała się częścią codziennego doświadczenia mieszkańców Sokołowa Podlaskiego.
Całość przedsięwzięcia stanowi przykład świadomego budowania tożsamości regionalnej oraz dowód na to, że młode pokolenie potrafi aktywnie uczestniczyć w pielęgnowaniu pamięci historycznej i przekazywaniu jej kolejnym pokoleniom.
Sokołów Podlaski w Obiektywie
